Windows 11 en AI (Copilot, Recall…): wat een kmo kan uitschakelen, en wanneer Linux een optie wordt
Hebt u een persoonlijke pc met Windows 10? De deadline van 13 oktober 2026 geldt niet voor u: Microsoft heeft de gratis beveiligingsupdates voor persoonlijke toestellen verlengd tot 12 oktober 2027, op voorwaarde dat u ingeschreven bent in het programma. Details in de sectie over Windows 10 hieronder.
AI nestelt zich in Windows, of u erom gevraagd hebt of niet
Copilot in de taakbalk, Recall dat het scherm onthoudt, Click to Do dat analyseert wat er wordt weergegeven, generatieve functies in Paint en Kladblok: Windows 11 bevat steeds meer artificiële intelligentie. Voor een kmo is de vraag niet of u voor of tegen bent, maar om bewust te beslissen wat er op uw computers actief is.
Wat draait waar
| Functie | Wat ze doet | Waar de gegevens verwerkt worden | Betrokken toestellen |
|---|---|---|---|
| Copilot-app | Conversationele assistent | In de cloud van Microsoft | Alle Windows 11 |
| Recall | Regelmatige schermopnamen, doorzoekbaar | Lokaal, versleuteld | Enkel Copilot+ pc's |
| Click to Do | Acties op de weergegeven tekst of afbeelding | Lokaal | Enkel Copilot+ pc's |
| Paint, Kladblok | Beelden genereren, tekst herschrijven | Deels in de cloud | Alle Windows 11, afhankelijk van de versie |
Goed nieuws: op een door het bedrijf beheerd toestel schakelt Microsoft Recall standaard uit en verwijdert het. Het wordt pas geactiveerd als de beheerder dat uitdrukkelijk toestaat. Click to Do daarentegen staat op Copilot+ pc's standaard aan.
Wat u echt kunt uitschakelen
Alles wordt ingesteld via groepsbeleid (GPO, via uw Active Directory-domein of als lokaal beleid) of via Intune, op Windows 11 Pro, Enterprise of Education. Op Windows 11 Home bestaan die mogelijkheden niet: nog een reden om het niet in een bedrijf te gebruiken.
- Recall: laat het beleid Allow Recall to be enabled (onder Windows-onderdelen > Windows AI) uitgeschakeld; de functie kan ook volledig uit het systeem worden verwijderd. Staat u ze toch toe, dan kunt u lijsten van apps en websites instellen die niet worden vastgelegd.
- Click to Do: het beleid Disable Click to Do, op dezelfde plaats.
- Copilot-app: het beleid Remove Microsoft Copilot App, beschikbaar sinds de update van april 2026, verwijdert de app, maar onder voorwaarden: de app Microsoft 365 Copilot moet ook aanwezig zijn, en Copilot mag niet door de gebruiker zelf geïnstalleerd zijn, noch de voorbije 28 dagen gestart. De gebruiker kan de app bovendien opnieuw installeren. Op toestellen die al in gebruik zijn, voorziet u best ook een verwijdering via script of Intune.
- Paint: aparte beleidsregels voor Cocreator, generatieve opvulling en Image Creator.
- Kladblok: een specifiek beleid schakelt de AI-functies uit.
Apart geregeld, met eigen instellingen: Copilot in Microsoft Edge (Edge-beleid) en Copilot in Word, Excel of Outlook (Microsoft 365-beheercentrum). Dat laatste bespraken we in ons artikel Copilot in Microsoft 365 (in het Frans).
Het AVG-luik
Het probleem is niet AI op zich, maar wat deze tools te zien krijgen. Drie aandachtspunten:
- Recall legt regelmatig vast wat op het scherm staat (behalve de apps en websites die u uitsluit): klantendossiers, gezondheidsgegevens, lonen, getoonde wachtwoorden. Ook lokaal opgeslagen en versleuteld vormen die opnamen een verwerking van persoonsgegevens die u moet kunnen verantwoorden. Voor de meeste kmo's is het eenvoudigste antwoord: uitgeschakeld laten.
- Cloudassistenten ontvangen alles wat de gebruiker erin plakt. Aangemeld met een Microsoft 365-werkaccount geniet Copilot van de contractuele verbintenissen van Microsoft voor bedrijven; met een persoonlijk account is dat niet zo. Leg het werkaccount op.
- Documenteer uw keuzes: welke functies actief zijn, voor wie en waarom. Een AI-gebruikscharter (in het Frans) en uw register van verwerkingsactiviteiten zijn daarvoor de juiste plaatsen.
Meer weten: AI en AVG: uw vertrouwelijke gegevens beschermen (in het Frans).
Windows 10: twee deadlines, naargelang de pc persoonlijk is of door het bedrijf beheerd
Persoonlijke pc: updates tot 12 oktober 2027
In juni 2026 heeft Microsoft zijn programma van uitgebreide beveiligingsupdates (ESU) voor particulieren met een jaar verlengd: het loopt nu tot 12 oktober 2027 (BleepingComputer, 2026). Pc's die al ingeschreven zijn, blijven gedekt zonder dat u iets hoeft te doen.
Uw pc komt in aanmerking als (Microsoft, z.d.):
- hij draait op Windows 10 versie 22H2, in de editie Home, Pro, Pro Education of Workstations, met de laatste updates geïnstalleerd;
- u zich inschrijft met een Microsoft-account dat beheerder is van de pc (geen kinderaccount);
- hij niet lid is van een Active Directory-domein, niet beheerd wordt via MDM zoals Intune en niet in kioskmodus staat. Een pc die enkel « geregistreerd » is in Microsoft Entra komt wel in aanmerking.
Inschrijven: Instellingen > Bijwerken en beveiliging > Windows Update > Nu inschrijven. Eén inschrijving dekt tot 10 pc's die aan hetzelfde Microsoft-account gekoppeld zijn.
In België en in de hele Europese Economische Ruimte is het gratis: u hoeft enkel een Microsoft-account te gebruiken en er minstens één keer per 60 dagen op in te loggen. Anders wordt de inschrijving opgeschort tot u opnieuw inlogt (Pureinfotech, 2025). Elders moet u uw instellingen synchroniseren, 1.000 Microsoft Rewards-punten inwisselen of eenmalig 30 dollar betalen.
Microsoft stelt dit programma voor als bestemd voor persoonlijke toestellen. Een zelfstandige van wie de pc niet lid is van een domein en niet via MDM beheerd wordt, voldoet aan de technische voorwaarden; door het bedrijf beheerde computers zijn uitgesloten.
Door het bedrijf beheerde computers: deadline op 13 oktober 2026
De ondersteuning van Windows 10 eindigde op 14 oktober 2025. Bedrijven die intekenden op de betalende uitgebreide beveiligingsupdates (ESU) zijn gedekt tot 13 oktober 2026. Het tweede jaar kost 122 dollar per toestel (het dubbele van het eerste), het derde 244 dollar, en het programma stopt definitief in oktober 2028.
Voor computers die Windows 11 niet aankunnen (te oude processor, geen TPM 2.0-chip) zijn er drie wegen: nog een jaar ESU betalen, de hardware vervangen of Linux installeren.
Even inzoomen: wanneer een Linux-werkpost realistisch wordt
Linux op de werkpost is niet langer voorbehouden aan informatici. Distributies zoals Linux Mint of Ubuntu LTS zijn stabiel, gratis, worden meerdere jaren onderhouden en draaien vlot op hardware die Windows 11 weigert. Nederland ontwikkelt trouwens een eigen Linux-werkplek voor de overheid.
Linux is realistisch wanneer:
- uw tools in de browser draaien: Microsoft 365 online, Google Workspace, CRM, online facturatie en bankieren;
- het kantoorwerk volstaat met LibreOffice of Office online, zonder complexe macro's;
- u de elektronische identiteitskaart nodig hebt: de officiële Belgische eID-software bestaat voor Linux;
- het erom gaat pc's die nog gezond zijn een tweede leven te geven, voor het onthaal, een gedeelde werkpost of licht thuiswerk.
Het is veel minder realistisch wanneer:
- een bedrijfs- of boekhoudprogramma enkel onder Windows draait, lokaal geïnstalleerd;
- u afhangt van geavanceerd Excel-gebruik (macro's, invoegtoepassingen, koppelingen);
- sommige randapparaten (scanners, labelprinters, specifieke lezers) geen Linux-stuurprogramma hebben;
- uw gebruikers geen tijd of zin hebben om hun gewoonten te veranderen.
Ons advies: stap niet in één keer met het hele park over. Begin met één of twee testwerkposten, op toestellen die toch vervangen zouden worden, en controleer elke toepassing en elk randapparaat voor u verdergaat.
Test uzelf
Bij ExsIT
Wij configureren uw Windows 11-computers zodat enkel de AI-functies die u gekozen hebt actief zijn, we bereiden het afscheid van Windows 10 voor en, waar het zinvol is, installeren en ondersteunen we Linux-werkposten. Zonder dogma: het hulpmiddel moet uw activiteit dienen, niet omgekeerd.
Bronnen
- BleepingComputer. (2026, 25 juni). Microsoft quietly extends free Windows 10 ESU support to October 2027. https://www.bleepingcomputer.com/news/microsoft/microsoft-quietly-extends-free-windows-10-esu-support-to-october-2027/
- Linux Mint. (z.d.). Linux Mint. https://linuxmint.com
- Microsoft. (z.d.). Windows 10 Consumer Extended Security Updates (ESU). https://www.microsoft.com/en-GB/windows/extended-security-updates
- Microsoft. (2025a, 17 november). Extended Security Updates (ESU) program for Windows 10. Microsoft Learn. https://learn.microsoft.com/en-us/windows/whats-new/extended-security-updates
- Microsoft. (2025b, 30 april). Manage AI features in Notepad. Microsoft Learn. https://learn.microsoft.com/en-us/windows/client-management/manage-notepad
- Microsoft. (2025c, 10 december). Manage Click to Do for Windows clients. Microsoft Learn. https://learn.microsoft.com/en-us/windows/client-management/manage-click-to-do
- Microsoft. (2025d, 10 december). Manage Recall for Windows clients. Microsoft Learn. https://learn.microsoft.com/en-us/windows/client-management/manage-recall
- Microsoft. (2026, 10 september). WindowsAI Policy CSP. Microsoft Learn. https://learn.microsoft.com/en-us/windows/client-management/mdm/policy-csp-windowsai
- Pureinfotech. (2025, 25 september). Windows 10 ESU free option still requires a Microsoft account in Europe. https://pureinfotech.com/windows-10-esu-free-without-microsoft-account/
- FOD BOSA. (z.d.). eID: software. eid.belgium.be. https://eid.belgium.be/nl