Nextcloud: uw cloud, uw regels
Bijgewerkt op 22 november 2026 — eerste artikel van onze reeks over Nextcloud.
Op 12 en 13 november 2026 hield een wereldwijde storing van Microsoft 365 de meeste gebruikers bijna 24 uur weg van hun Outlook-mail. We haalden er een plan B voor kmo's uit. De storing bracht een vraag opnieuw op tafel: wat gebeurt er als alles op één abonnement steunt?
Nextcloud is een van de meest volwassen antwoorden. Dit eerste artikel legt uit wat het is, waar het vandaan komt en voor wie het geschikt is. De volgende artikelen worden concreet: hosting, kosten, installatie, agenda, gegevensbeveiliging.
Wat is Nextcloud?
Nextcloud is software die een server omvormt tot een privé-"cloud". Concreet vindt u in een browser, op uw pc en op uw telefoon de diensten terug die u vandaag bij Google of Microsoft gebruikt:
| Wat u vandaag gebruikt | Nextcloud-tegenhanger |
|---|---|
| Google Drive, OneDrive, Dropbox | Nextcloud Files (synchroniseren en delen van bestanden) |
| Google Agenda, Outlook-agenda | Agenda (Calendar), CalDAV-standaard |
| Google Contacten, Outlook-contacten | Contacten, CardDAV-standaard |
| Google Docs, Word en Excel online | Nextcloud Office (gebaseerd op Collabora Online) |
| Google Meet, Teams | Nextcloud Talk (chat en videovergaderen) |
| Google Keep, To Do, Planner | Notes, Tasks, Deck |
Een belangrijke kanttekening: Nextcloud is geen mailserver. De app Mail van Nextcloud leest uw e-mails, maar uw adressen blijven bij uw huidige mailprovider. Gmail of Exchange vervangen is een ander project.
Waar komt Nextcloud vandaan?
Het verhaal begint in 2010: de Duitser Frank Karlitschek start ownCloud, een opensourceproject om uw bestanden zelf te hosten. Eind 2012 volgt een bedrijf, ownCloud Inc. In april 2016 verlaat Karlitschek het bedrijf samen met de meeste kernontwikkelaars, nadat hij publiek vragen had gesteld bij de koers. Begin juni 2016 kondigt hij Nextcloud aan, een kopie (een "fork") van de code van ownCloud; de eerste versie verschijnt op 14 juni 2016.
Het verschil van bij de start is het handelsmerk van het project gebleven: ownCloud was "open core" (een vrije basis, met functies voorbehouden aan betalende klanten), terwijl alle functies van Nextcloud open source zijn. Sinds 16 juni 2016 worden alle bijdragen aan de server gepubliceerd onder de AGPLv3-licentie.
Tien jaar later brengt Nextcloud GmbH, gevestigd in Stuttgart en Berlijn, drie grote versies per jaar uit, "Hub" genoemd: Hub 26 Winter (Nextcloud 33) in februari 2026, Hub 26 Spring (34) in juni, Hub 26 Summer (35) in september. Elke versie wordt een jaar lang onderhouden.
Open source: wat verandert dat voor u?
- Geen verplichte licentie per gebruiker. De software is gratis; u betaalt de hosting en, als u dat wenst, de hulp van een dienstverlener. Voor grote organisaties bestaat een betalend Enterprise-aanbod, met ondersteuning van de uitgever.
- Veel minder afhankelijk van een leverancier. Bevalt uw hostingprovider u niet meer, dan neemt u uw gegevens en uw Nextcloud mee naar een andere. De formaten zijn open (CalDAV, CardDAV, WebDAV, ODF).
- U kiest waar uw gegevens staan. In België, Duitsland, Frankrijk, of op uw kantoor.
Open source betekent echter niet gratis: iemand moet installeren, bijwerken en opvolgen. De echte kostprijs van Nextcloud bespreken we in een volgend artikel van deze reeks.
Waarom wordt er in 2026 zoveel over gesproken?
Drie redenen komen terug bij organisaties die overstappen:
- Soevereiniteit van gegevens. De Amerikaanse CLOUD Act van 2018 laat de Amerikaanse overheid toe gegevens op te eisen die een Amerikaans bedrijf beheert, ongeacht het land waar de server staat. Een "Europees" datacenter van Microsoft of Google ontsnapt daar niet aan.
- De prijzen. De licenties van Microsoft 365 zijn op 1 juli 2026 opnieuw gestegen (Business Basic tot ongeveer 7 $, Standard tot ongeveer 14 $ per gebruiker per maand).
- Storingen en afhankelijkheid. Als de leverancier uitvalt, valt alles tegelijk uit.
Overheden hebben de stap gezet: de Deense regering kondigde aan de tools van Microsoft te verlaten, de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein stapt af van Teams en Office, en een Oostenrijks federaal ministerie zette 1 200 medewerkers in enkele maanden over naar Nextcloud.
Niets doen, het zelf doen of u laten begeleiden?
| Optie | Kosten | Tijd | Risico |
|---|---|---|---|
| Niets veranderen | Huidig abonnement, dat regelmatig stijgt | Geen | Afhankelijkheid van één leverancier, blootstelling aan de CLOUD Act, wereldwijde storingen |
| Gehoste Nextcloud, zelf ingesteld | Enkele euro's tot een vijftiental euro per maand voor het hele team | Enkele dagen om te starten, daarna wat opvolging | Slechte instellingen, onvolledige migratie |
| Nextcloud met een dienstverlener | Hosting + begeleiding | Een halve dag aan uw kant | Het kleinst, als de dienstverlener documenteert wat hij doet |
Voorbeeld: een kleine organisatie verlaat Google Agenda
Illustratief voorbeeld, gebaseerd op ons eigen gebruik. Bij ExsIT gebruiken we onze eigen Nextcloud-server. De aanleiding was niet ideologisch: de interface van Google Agenda werd vervelend en we wilden de volgende prijsstijgingen vermijden. Agenda's en contacten werden op één avond overgezet, de telefoons de dag erna gesynchroniseerd. De bestanden volgden stap voor stap, map per map. Wat het meeste tijd vroeg: de gewoontes, niet de techniek.
Waar begint u?
- Maak een lijst van wat u echt gebruikt: gedeelde bestanden, agenda, contacten, onlinedocumenten, videovergaderen.
- Begin klein: één dienst (de agenda of de bestanden), enkele mensen.
- Kies waar u host: bij een hostingprovider of bij u (we vergelijken beide volgende maand).
- Houd Microsoft of Google tijdens de overgang parallel aan.
Nextcloud past vaak in een bredere beweging: ons plan over 12 maanden om de GAFAM te verlaten toont waar het past, en het voorbeeld van de Nederlandse Belastingdienst die Microsoft 365 verlaat toont dat een grote overheid het kan.
De reeks over Nextcloud: één artikel per week
- Nextcloud: uw cloud, uw regels (dit artikel)
- Google Agenda verlaten zonder iets te verliezen (29 november)
- Uw foto's verdienen beter dan Google (6 december)
- Gehost in België of bij u? (13 december)
- Uw gegevens: migratie, back-up, CLOUD Act (20 december)
- De installatie stap voor stap (27 december)
- Nextcloud op uw pc, zonder uw gewoontes te veranderen (3 januari)
- Meer dan bestanden: Office, videovergaderen, AI (10 januari)
- Wat gebruikers Nextcloud verwijten (17 januari)
- De echte kostprijs van Nextcloud (24 januari)
Bronnen
- Fortune. (2016, 3 juni). What happened to ownCloud? https://fortune.com/2016/06/03/what-happened-to-owncloud/
- Karlitschek, F. (2018). Why I forked my own project and my own company [Lezing]. FOSDEM. https://archive.fosdem.org/2018/schedule/event/nextcloud/
- Linux.com. (2016). From ownCloud to Nextcloud: A proven cloud innovator launches a promising new platform. https://www.linux.com/?p=476341
- MacGeneration. (2026, 9 juli). Souveraineté : un nouveau Land allemand claque la porte aux outils collaboratifs de Microsoft [in het Frans]. https://www.macg.co/ailleurs/2026/07/souverainete-un-nouveau-land-allemand-claque-la-porte-aux-outils-collaboratifs-de-microsoft-309655
- Nextcloud. (2025). Pourquoi les entreprises migrent de Microsoft 365 en 2025 [in het Frans]. https://nextcloud.com/fr/blog/pourquoi-les-entreprises-migrent-de-microsoft-365-en-2025/
- Nextcloud. (2026a, 9 juni). Nextcloud Hub 26 Spring offre une nouvelle expérience bureautique [in het Frans]. https://nextcloud.com/fr/blog/press_releases/nextcloud-hub-26-spring-offre-une-nouvelle-experience-bureautique-une-interface-utilisateur-allegee-et-un-nouvel-outil-de-gouvernance/
- Nextcloud. (2026b, 16 september). Nextcloud Hub 26 Summer : l'autonomie pour les équipes, Office pour bureau [in het Frans]. https://nextcloud.com/fr/blog/nextcloud-hub26-summer/
- Nextcloud. (z.d.-a). Microsoft, the CLOUD Act and data sovereignty [Voorbeeld van het Oostenrijkse federale ministerie]. https://nextcloud.com/fr/?p=445449
- Nextcloud. (z.d.-b). Nextcloud server [GitHub-repository, AGPLv3-licentie]. https://github.com/nextcloud/server
- The Register. (2025, 22 december). Europe gets serious about cutting US cloud dependence. https://www.theregister.com/2025/12/22/europe_gets_serious_about_cutting
- Wikipedia. (z.d.). Nextcloud. https://en.wikipedia.org/wiki/Nextcloud