Lokale AI: welke hardware voor welk budget?
Bijgewerkt op 23 oktober 2026. De prijzen veranderen elke week: we herzien dit artikel regelmatig (logboek van de updates onderaan de pagina).
We hebben uitgelegd waarom een AI die bij u geïnstalleerd is (in het Frans) zinvol is wanneer uw documenten vertrouwelijk zijn. Dit artikel beantwoordt de volgende vraag, die onze klanten altijd stellen: welke machine kopen, en met welk resultaat?
We kozen zes configuraties die verkrijgbaar zijn bij een Belgische verkoper, Coolblue, en koppelden elk aan het open AI-model dat er het meeste uit haalt. De vermelde snelheden komen uit gepubliceerde metingen (gespecialiseerde fora, benchmarks, testvideo's); als er alleen een schatting bestaat, zeggen we dat.
Waarom hardware in 2026 zo duur is
Wie dit jaar een computer kocht, heeft het gemerkt: alles met veel geheugen is fors duurder geworden.
- Geheugenfabrikanten (Samsung, SK Hynix, Micron) reserveren hun productie voor AI-datacenters, die veel winstgevender zijn. De prijzen van werkgeheugen zijn sinds eind 2025 meer dan verdubbeld, met een recordstijging van 90 tot 95 % in alleen al het eerste kwartaal van 2026 (TrendForce).
- De spanning neemt niet af: TrendForce verwacht nog een stijging van 10 tot 15 % in het laatste kwartaal van 2026, en Micron kondigt aan dat 2027 krapper wordt dan 2026. Micron is zelfs gestopt met zijn consumentenmerk Crucial.
- Apple heeft zijn prijzen verhoogd: de instap-Mac mini ging van € 719 (2024) naar € 1.069 (2026).
- De krachtigste grafische kaart voor particulieren, de RTX 5090, kost bij Coolblue België tussen € 2.789 en € 5.259, en alle modellen zijn er uitverkocht. De enige complete pc met deze kaart kost € 7.999.
Het Franstalige kanaal Underscore_ wijdde een aflevering aan dit tekort, met een gast die 600 grafische kaarten in zijn bedrijf gebruikt. Hij legt uit waarom de fabrieken overschakelden op geheugen voor AI-chips en verwacht een tekort tot 2028. Hij beweert ook dat dit geheugen „100 %” van de productie uitmaakt: dat is overdreven, TrendForce schat het op ongeveer de helft van de volumes van 2026, servergeheugen meegerekend.
Gevolg voor u: wacht niet op een snelle daling, en wees op uw hoede voor vergelijkingen uit 2025, waarvan de prijzen niet meer bestaan.
Het enige cijfer dat telt: het geheugen
Een AI-model moet volledig in snel geheugen passen om snel te antwoorden. Twee families van machines staan tegenover elkaar.
- Pc met een grafische kaart van NVIDIA. Het model moet in het geheugen van de kaart passen (het „VRAM”), dat zeer snel is maar beperkt tot 16 GB op betaalbare kaarten. Loopt het over naar het werkgeheugen van de pc, dan zakt de snelheid in. Resultaat: zeer snelle antwoorden, maar middelgrote modellen.
- Apple Mac. De processor en het grafische gedeelte delen hetzelfde geheugen („unified memory”). U kunt dus veel grotere modellen laden, tegen een lagere snelheid dan een NVIDIA-kaart van dezelfde grootte. In ruil daarvoor: stilte, laag verbruik en geen hardware-instellingen.
Maxime, technisch directeur van de start-up Gladia, vatte het in september 2026 samen bij Underscore_: tot voor kort liepen lokale modellen „minstens twee jaar achter”; de recente modellen van Qwen en Google (Gemma) en het gedeelde geheugen van de Mac hebben dat veranderd, zodat hij zijn eigen assistent naar een Mac mini verhuist. Hij merkt ook op dat Mistral voor betrouwbare Franse teksten vaak nog de beste keuze is onder de open modellen.
Een recente ontwikkeling verandert het plaatje: de zogenaamde „mixture of experts”-modellen (MoE). Een model van 120 miljard parameters gebruikt er maar ongeveer 5 miljard voor elk stukje tekst dat het produceert: u hebt veel geheugen nodig om het te laden, maar het antwoordt snel. Dat maakt Macs met veel geheugen interessant.
Zo leest u de snelheden in dit artikel: we geven ze in woorden per seconde (eigenlijk „tokens”, stukjes van woorden). Een volwassene leest in stilte ongeveer 4 woorden per seconde (zo'n 240 woorden per minuut in het Engels, volgens een overzicht van 190 studies). Boven 20 verschijnt het antwoord sneller dan u het kunt lezen; onder 10 moet u wachten.
De zes configuraties in één oogopslag
| # | Machine (Coolblue.be, 23/10/2026) | Prijs | Geheugen voor AI | Aanbevolen model | Snelheid |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Mac mini M6 16 GB / 256 GB | € 1.069 | ~12 GB bruikbaar | Qwen3.5 9B | ~27 woorden/s (gemeten) |
| 2 | Mac mini M6 24 GB / 512 GB | € 1.509 | ~20 GB bruikbaar | gpt-oss-20b | geen gepubliceerde meting |
| 3 | Pc Cobalt x MSI, RTX 5060 Ti 16 GB, 32 GB RAM | € 1.759 | 16 GB (kaart) | gpt-oss-20b | 82 tot 95 woorden/s (gemeten) |
| 4 | Mac mini M5 Pro 24 GB / 512 GB | € 2.019 | ~20 GB, 1,8× sneller dan de M6 | Gemma 4 26B | geen gepubliceerde meting |
| 5 | Pc PCSpecialist, RTX 5070 Ti 16 GB, 32 GB RAM — of Mac Studio M5 Max 36 GB | € 2.949 / € 3.029 | 16 GB zeer snel / ~32 GB | Qwen3.6 35B | zie details |
| 6 | Mac Studio M5 Ultra 96 GB / 1 TB | € 6.649 | ~90 GB | gpt-oss-120b | nog geen onafhankelijke meting |
Alle aanbevolen modellen zijn gepubliceerd onder de Apache 2.0-licentie: vrij commercieel gebruik, zonder vergoeding.
1. Rond € 1.000: Mac mini M6 16 GB
Voor wie: een zelfstandige die zijn eigen documenten wil samenvatten, herformuleren en vertalen zonder iets online te sturen.
Het model: Qwen3.5 9B (Alibaba, maart 2026), ongeveer 6 GB in gecomprimeerde vorm. Een model van deze grootte draait op ongeveer 27 woorden per seconde op een Mac mini M6, volgens een meting van MindStudio: comfortabel.
De beperkingen: 16 GB, waarvan een deel naar macOS en uw toepassingen gaat. Geen plaats voor een groter model, en het geheugen van een Mac kan na aankoop nooit worden uitgebreid. We raden deze configuratie af voor een team.
2. Rond € 1.500: Mac mini M6 24 GB
Voor wie: de werkpost van iemand die AI meerdere uren per dag gebruikt.
Het model: gpt-oss-20b (OpenAI, augustus 2025), ongeveer 13 GB. Het is een MoE-model: het activeert maar ongeveer 3,6 miljard parameters per woord, wat de bescheiden geheugenbandbreedte van de M6 compenseert (170 GB/s volgens Apple). Voor een AI die ook afbeeldingen leest (gescande facturen, schermafdrukken) past Gemma 4 26B van Google in 24 GB, met een kleiner tekstvenster.
De beperkingen: tot nu toe is er geen onafhankelijke meting gepubliceerd voor deze combinatie van machine en model. „Dichte” modellen van 27 miljard parameters zijn er traag op: 8 tot 10 woorden per seconde gemeten op een Mac mini M6 met 32 GB.
3. Rond € 1.800: pc met RTX 5060 Ti 16 GB
Voor wie: de beste verhouding tussen snelheid en prijs in deze vergelijking, voor een klein team dat een AI deelt via het netwerk.
Het model: gpt-oss-20b, dat volledig in de 16 GB van de kaart past en er antwoordt aan 82 tot 95 woorden per seconde, zelfs met lange documenten (metingen van Hardware Corner en ComputingForGeeks). Qwen3.6 35B, krachtiger, loopt lichtjes over de kaart heen en haalt ongeveer 44 woorden per seconde voor zijn directe voorganger (InsiderLLM).
Let op de valkuil: bij Coolblue hebben twee pc's met de vermelding „RTX 5060 Ti” aan € 1.799 (PCSpecialist Impact 20 en Cobalt „RTX 5060 Ti 8GB”) maar 8 GB grafisch geheugen. Voor AI is dat de helft van de ruimte onder dezelfde naam. Controleer de vermelding „16 GB” op de productpagina voor u bestelt.
De beperkingen: het lawaai en het verbruik van een gaming-pc (180 W voor de kaart alleen), en Windows om te onderhouden.
4. Rond € 2.000: Mac mini M5 Pro 24 GB
Voor wie: wie de stilte en zuinigheid van een Mac wil, met een snelheid die dichter bij een pc komt.
Het model: Gemma 4 26B (Google, april 2026), een MoE-model dat tekst en beelden leest en getraind is op meer dan 140 talen. De M5 Pro-chip biedt 307 GB/s geheugenbandbreedte, 1,8 keer meer dan de M6: dezelfde modellen, merkbaar snellere antwoorden.
De beperkingen: Coolblue verkoopt alleen de versie met 24 GB. De versies met 48 en 64 GB, veel interessanter voor AI, zijn alleen op maat te bestellen bij Apple.
5. Rond € 3.000: pc met RTX 5070 Ti of Mac Studio M5 Max
Twee filosofieën voor dezelfde prijs.
De pc met RTX 5070 Ti (€ 2.949) houdt 16 GB op de kaart, maar veel sneller: gpt-oss-20b haalt meer dan 140 woorden per seconde. Met een instelling die een deel van het model in het werkgeheugen laat, haalt Qwen3.6 35B standaard 43 woorden per seconde en meer dan 110 met een geoptimaliseerde versie van llama.cpp (metingen gepubliceerd op een RTX 5070 Ti). Hij kan goed overweg met gelijktijdige vragen: vier parallelle verzoeken samen halen ongeveer 380 woorden per seconde op gpt-oss-20b. Het is een machine voor een team.
De Mac Studio M5 Max 36 GB (€ 3.029) laadt grotere modellen, zoals Qwen3.8 27B (Alibaba, augustus 2026), voor zijn grootte bovenaan in verschillende rangschikkingen van oktober 2026, dat tekst, beelden en video leest. De keerzijde: een „dicht” model van deze grootte haalt hoogstens ongeveer 25 tot 30 woorden per seconde op een M5 Max-chip met 40 kernen (metingen uit de community); de versie met 36 GB en 32 kernen heeft 25 % minder bandbreedte. Qwen3.6 35B, een MoE-model, is er veel sneller op.
Onze mening: de pc voor snelheid en teamwerk, de Mac voor de kwaliteit van de antwoorden, de stilte en het verbruik.
6. Rond € 6.600: Mac Studio M5 Ultra 96 GB
Voor wie: een kmo die het krachtigste open model wil dat op één desktopmachine past, voor het hele team, zonder dat er één document naar buiten gaat.
Het model: gpt-oss-120b (OpenAI), ongeveer 65 GB, dat in 96 GB past met ruimte voor lange documenten. Op een Mac met een M5 Max-chip van 128 GB produceert het 65 tot 88 woorden per seconde (metingen uit de community). De M5 Ultra-chip heeft een twee keer hogere bandbreedte (1,2 TB/s): hij zou minstens even goed moeten presteren, maar er is nog geen onafhankelijke meting gepubliceerd.
De beperkingen: € 649 boven het aangekondigde budget, en een machine die u best voor gedeeld en dagelijks gebruik reserveert om ze rendabel te maken.
Wat we niet weerhouden hebben
- Pc met RTX 5090 (32 GB op de kaart): de snelste voor een middelgroot model (Qwen3.8 27B aan 78 woorden per seconde, meer dan 110 met recente optimalisaties), maar € 7.999 bij Coolblue.
- Mini-pc's met een AMD Ryzen AI Max+ 395-processor en 128 GB (Framework, GMKtec, Minisforum, HP Z2 Mini G1a): veel geheugen voor de prijs (ongeveer $ 3.300 tot $ 4.300 in september 2026), gpt-oss-120b aan 34 tot 38 woorden per seconde (StarryHope). Niet bij Coolblue, en hun prijs is sinds juni verdubbeld.
- NVIDIA DGX Spark: ontworpen voor ontwikkelaars, traag in het genereren van tekst voor zijn prijs.
- Tweedehands grafische kaart (RTX 3090): de favoriet van liefhebbers, maar zonder garantie.
- Mac Studio M5 Max 128 GB: uitstekend, maar alleen op maat bij Apple.
- Een grafische kaart huren in een Europees datacenter: een alternatief zonder aankoop, dat de youtuber xavki toont met een NVIDIA L4-kaart bij de Zwitserse hostingprovider Infomaniak. Relevant voor occasioneel gebruik.
Scherm, toetsenbord, back-up: het bijkomende budget
Onze prijzen gelden voor de machine alleen. Voorzie daarnaast:
- Een scherm: € 150 tot € 400 voor een gewoon kantoormodel. Overbodig als de machine alleen als AI-server voor het team dient.
- Toetsenbord en muis: niet meegeleverd bij een Mac mini of een Mac Studio.
- Een UPS (noodstroomvoeding) als de machine het hele team bedient: een stroomonderbreking mag ze niet bruusk uitschakelen.
- Een back-up van de instellingen en de geïndexeerde documenten, volgens de 3-2-1-regel.
- Elektriciteit: een Mac verbruikt weinig; een pc met grafische kaart die permanent aanstaat, weegt op de factuur. Stel de stand-bymodus in.
Drie manieren om het aan te pakken
| Optie | Kosten | Tijd | Risico |
|---|---|---|---|
| Niets doen: bij ChatGPT, Copilot, Gemini blijven | $ 20 tot $ 200 per maand per gebruiker, stijgend | Geen | Uw documenten verlaten het bedrijf; afhankelijkheid van één leverancier |
| Het zelf doen | De machine | Een à twee dagen om te kiezen, te installeren en te testen | Verkeerd model, machine blootgesteld op het netwerk, geen back-up |
| Zich laten begeleiden | De machine en enkele uren dienstverlening | Een halve dag van uw kant | Het laagste: gebruik bepaald, netwerk beveiligd, team opgeleid |
De paradox wordt goed uitgelegd door het Franstalige kanaal Grand Angle Eco: de prijs van een AI-antwoord stort jaar na jaar in, maar de abonnementen van de grote aanbieders stijgen. Een machine die u één keer koopt, valt buiten die logica.
Voorbeeld: een boekhoudkantoor met zes medewerkers
Illustratief geval. Een kantoor wil brieven samenvatten, ontwerpantwoorden voorbereiden en zijn interne procedures raadplegen, zonder klantgegevens online te sturen.
Wij zouden vertrekken van de pc met RTX 5060 Ti 16 GB (€ 1.759) en gpt-oss-20b: snel genoeg voor zes mensen die hem niet allemaal tegelijk raadplegen, en in staat om lange documenten te lezen. Moet het team scans lezen of genuanceerder in het Nederlands antwoorden, dan nemen de Mac Studio M5 Max (€ 3.029) en Qwen3.8 27B het over. In beide gevallen: toegang beperkt tot het interne netwerk, individuele accounts, back-up.
Test uzelf
Bij ExsIT
We gebruiken zelf dagelijks een lokale AI. Het eerste contact is gratis: we luisteren naar uw behoeften en stellen daarna een actieplan voor. Keuze van de machine volgens uw werkelijk gebruik, installatie, beveiliging van de toegang, opleiding van het team.
Voor uw informaticus
De details (snelheid berekenen, kwantisatie, instellingen, beveiliging) staan in onze technische gids over lokale AI. Samengevat:
Software. Ollama of LM Studio om te starten; llama.cpp (server die compatibel is met de API van OpenAI) voor fijnafstelling; vLLM om meerdere gelijktijdige gebruikers te bedienen op een NVIDIA-kaart; MLX op een Mac.
Grootte van de modellen in 4 bits (Q4, MXFP4).
| Model | Type | Actieve parameters | Geheugen |
|---|---|---|---|
| Qwen3.5 9B | dicht | 9 B | ~6 GB |
| gpt-oss-20b | MoE | ~3,6 B | ~13 GB |
| Gemma 4 26B-A4B | MoE, beeld | ~3,8 B | ~15-18 GB |
| Qwen3.8 27B | dicht, beeld, context van 262K | 27 B | ~17 GB |
| Qwen3.6 35B-A3B | MoE | 3 B | ~22 GB |
| gpt-oss-120b | MoE | ~5,1 B | ~63-66 GB |
Gepubliceerde metingen (generatie, één gebruiker).
| Hardware | Model | Snelheid | Bron |
|---|---|---|---|
| Mac mini M6 | dicht 9B Q4, llama.cpp | 26,9 tok/s | MindStudio |
| Mac mini M6 32 GB | Qwen 27B 4 bits, MLX | 8-9 tok/s; 16-19 met multi-token-predictie | StarryHope (geciteerde YouTube-tests) |
| RTX 5060 Ti 16 GB | gpt-oss-20b MXFP4 | 82-95 tok/s | Hardware Corner, ComputingForGeeks |
| RTX 5060 Ti 16 GB | Qwen3.5 35B-A3B Q4, context van 100K | 44 tok/s | InsiderLLM |
| RTX 5070 Ti 16 GB | gpt-oss-20b; Qwen3.6 35B-A3B Q4 | 144; 43 (standaard) tot 112 (expertcache) tok/s | GenerelSchwerz/llama.cpp |
| RTX 5090 32 GB | Qwen3.8 27B Q4_K_M | 78 tok/s; 118 met MTP | inferris |
| M5 Max 128 GB | gpt-oss-120b Q8, MLX | 88 (4K) / 65 (32K) tok/s | Hardware Corner |
| M5 Max 128 GB | Qwen3.6 35B-A3B Q8, llama.cpp | ~100 tok/s | stared/benching-local-llms |
Nuttige instellingen. KV-cache in 8 bits om de context te verlengen zonder meetbaar verlies; op een kaart van 16 GB een deel van de experts van een MoE-model in het werkgeheugen houden (--n-cpu-moe); multi-token-predictie (MTP) op Qwen3.8 27B, ongeveer ×1,8 zonder verlies omdat elke token wordt gecontroleerd.
Beveiliging. In 2026 werden honderden slecht geconfigureerde Ollama-servers open op het internet aangetroffen (zie het Wikipedia-artikel over Ollama en de referenties ervan). Luister alleen op het lokale adres of het interne netwerk, nooit op het publieke adres; authenticatie vóór de API; geen port forwarding.
Logboek van de updates
- 23 oktober 2026: eerste versie. Prijzen genoteerd op coolblue.be.
Bronnen
Apple. (z.d.). Mac Studio – Technische specificaties. https://www.apple.com/mac-studio/specs/
AppleInsider. (2026, 29 september). M5 Max Mac Studio review: Far better choice than Ultra for most desks. https://appleinsider.com/articles/26/09/29/m5-max-mac-studio-review-far-better-choice-than-ultra-for-most-desks
Brysbaert, M. (2019). How many words do we read per minute? A review and meta-analysis of reading rate. Journal of Memory and Language, 109, 104047. https://doi.org/10.1016/j.jml.2019.104047
ComputingForGeeks. (2026). Ollama models cheat sheet: Best models by VRAM. https://computingforgeeks.com/ollama-models-cheat-sheet/
ComputingForGeeks. (2026). RAM prices in 2027. https://computingforgeeks.com/ram-prices-2027/
Coolblue. (2026). Mac mini, Mac Studio, gaming-pc's RTX 5060, RTX 5070 en 5070 Ti, RTX 5090 [productpagina's geraadpleegd op 23 oktober 2026]. https://www.coolblue.be/fr/ordinateurs/apple/mac-mini
DataNorth. (2026, 14 augustus). Alibaba releases Qwen3.8-27B. https://datanorth.ai/news/alibaba-releases-qwen3-8-27b
DataNorth. (2026, 3 april). Google releases Gemma 4: Four open models with Apache 2.0 license. https://datanorth.ai/news/google-releases-gemma-4-open-models
GenerelSchwerz. (2026). Benchmark comparison showcase [llama.cpp, RTX 5070 Ti]. GitHub. https://github.com/GenerelSchwerz/llama.cpp/wiki/Benchmark-Comparison-Showcase
Grand Angle Eco. (2026, 23 augustus). La vérité terrifiante derrière l'effondrement du prix de l'IA [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=-K0E6yNhgpw
Hardware Corner. (2026). Apple M5 Max for local LLMs: First benchmarks vs RTX Pro 6000 and RTX 5090. https://www.hardware-corner.net/m5-max-local-llm-benchmarks-20261233/
Hardware Corner. (2026). RTX 5060 Ti 16GB local LLM benchmarks. https://www.hardware-corner.net/gpu-llm-benchmarks/rtx-5060-ti-16gb/
iCulture. (2026). Mac mini 2026 prijzen. https://www.iculture.nl/nieuws/mac-mini-2026-prijzen/
inferris. (2026). inferris [Qwen3.8-27B, RTX 5090]. PyPI. https://pypi.org/project/inferris/
InsiderLLM. (2026). RTX 5060 Ti review for local AI. https://insiderllm.com/guides/rtx-5060-ti-local-ai-benchmarks/
MacRumors. (2026). 2025 vs. 2026 Mac Studio buyer's guide. https://www.macrumors.com/guide/2025-vs-2026-mac-studio/
MindStudio. (2026). M6 Mac mini local AI performance. https://www.mindstudio.ai/blog/m6-mac-mini-local-ai-performance
PCWorld. (2025). DRAM, SSD shortages could last months to years, vendors say. https://www.pcworld.com/article/3028843/dram-ssd-shortages-could-last-months-to-years-vendors-say.html
stared. (2026). Benching local LLMs on Apple Silicon [M5 Max 128 GB]. GitHub. https://github.com/stared/benching-local-llms-on-apple-silicon
StarryHope. (2026). Mac mini M6 vs M5 Pro for local AI. https://www.starryhope.com/minipcs/mac-mini-m6-vs-m5-pro-local-ai/
StarryHope. (2026). The DGX Spark and the reality of local AI hardware in 2026. https://www.starryhope.com/ai/dgx-spark-local-ai-hardware-landscape/
The Decoder. (2026). Alibaba's Qwen team releases Qwen 3.8 models with open weights under the Apache 2.0 license. https://the-decoder.com/alibabas-qwen-team-releases-qwen-3-8-models-with-open-weights-under-the-apache-2-0-license/
Underscore_. (2026, 26 mei). Cette pénurie de RAM arrange beaucoup trop de monde [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=gtIwKyWDtj8
Underscore_. (2026, 29 september). Il a laissé l'IA gérer sa vie pendant 6 mois [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=SeQXCpZhbjc
Wikipedia. (2026). Ollama [geraadpleegd op 23 oktober 2026]. https://en.wikipedia.org/wiki/Ollama
xavki. (2026, 22 september). vLLM - 05. Premier inférence (model Mistral) [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=F5_7SYX8C38